Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội” là tình tiết cấu thành tội phạm, định khung tăng nặng của một số tội được quy định trong Bộ Luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHS), như: Tội xâm phạm chỗ ở của người khác (Điều 159); Tội xâm phạm quyền hội, họp, lập hội của công dân (Điều 163); Tội xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người khác (Điều 164); Tội xâm phạm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân (Điều 167); Tội cướp tài sản (Điều 168); Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169); Tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170); Tội cướp giật tài sản (Điều 171); Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172); Tội trộm cắp tài sản (Điều 173);…
Là tình tiết cấu thanh cơ bản, định khung tăng nặng của tội phạm, nhưng là tình tiết mang tính chất định tính, trừu tượng. Bên cạnh đó từ khi BLHS có hiệu lực thi hành đến nay cũng chưa có hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền về áp dụng tình tiết này, do đó trong thực tế việc áp dụng tình tiết này để xử lý tội phạm còn gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Có thể nói từ khi BLHS có hiệu lực đến nay, chưa có trường hợp nào các cơ quan tố tụng ở Tiền Giang áp dụng tình tiết này để khởi tố xử lý hình sự.
Thực tế, khi tội phạm xảy ra thì an ninh, trật tự, an toàn xã hội tại địa phương nơi xảy ra tội phạm ít nhiều bị ảnh hưởng; sự bình yên, an toàn của xã hội bị xâm phạm. Tuy nhiên để có cách nhìn, đánh giá một cách khách quan, toàn diện, đầy đủ tính chất, mức độ của hành vi vi phạm pháp luật đã ảnh hưởng đến an ninh, trật trự, an toàn xã hội như thế nào? Có ảnh hưởng xấu an ninh, trật tự, an toàn xã hội hay không? Nếu có thì mức độ ảnh hưởng xấu đến mức được xem là tình tiết cấu thành tội phạm, là tình tiết định khung tăng nặng của tội phạm hay không? Đây cũng là tình tiết mới được quy định trong Bộ luật hình sự 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2017, do đó cần phải có tiêu chí để xác định thế nào là “Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội”. Khi đã có tiêu chí làm căn cứ xác định thì việc áp dụng tình tiết này trong thực tế sẽ thuận lợi, sự thống nhất về nhận thức và áp dụng tình tiết này giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, từ đó đảm bảo việc xử lý đúng pháp luật; tránh việc nhận thức đánh giá chủ quan, tùy tiện, thiếu căn cứ dễ dẫn đến oan, sai.
Do vậy, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao cần sớm ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng tình tiết “Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội” được quy định ở một số tội trong Bộ luật hình sự, để việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, không xảy ra oan, sai, tránh bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, đảm bảo pháp luật được thực thi thống nhất trong cả nước.
Văn Minh
Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tỉnh Tiền Giang thực hiện
