Sau khi nghiên cứu bài viết “Cần nhận thức đúng về hiệu lực Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017” của tác giả tôi có một số ý kiến trao đổi như sau:
- Thứ nhất: Theo quy định tại Khoản 1, Điều 7 (Hiệu lực của Bộ luật hình sự về thời gian) Bộ luật hình sự 2015 “1. Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện” và Điểm a, Khoản 1, Điều 2 (Việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015) của Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội “1. Kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2018, Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng như sau: a) Tất cả các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018”. Như vậy, Cơ quan tiến hành tố tụng chỉ áp dụng Bộ luật hình sự 2015 để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018.
- Thứ hai: Do trong thời điểm chuyển tiếp giữa việc áp dụng Bộ luật hình sự năm 1999 được sửa đổi, bổ sung năm 2009 (Bộ luật hình sự năm 1999) và Bộ luật hình sự năm 2015 được sửa đổi bổ sung năm 2017 (Bộ luật hình sự năm 2015) và để nhằm đảm bảo nguyên tắc có lợi cho người phạm tội nên tại Khoản 3, Điều 7 Bộ luật hình sự năm 2015 có quy định “3. Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành” và tại Điểm b, Khoản 1, Điều 2 Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội quy định “b) Các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích”. Như vậy, Cơ quan tiến hành tố tụng chỉ được áp dụng Bộ luật hình sự 2015 để giải quyết đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử nếu việc áp dụng Bộ luật hình sự 2015 có lợi cho người phạm tội.
Từ hai phân tích trên đối chiếu với vụ án Ngô Phương Hoàng Lâm cùng đồng phạm bị Cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Tiền Giang khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về các tội “Giết người” và “Gây rối trật tự công cộng”. Tôi hoàn toàn thống nhất với quan điểm xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh Tiền Giang khi áp dụng Điểm n, Khoản 1, Điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 để xét xử các bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn về tội “Giết người”. Vụ án xảy ra ngày 31/01/2017 trước ngày Bộ luật hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành (ngày 01/01/2018); tại Điểm n, Khoản 1, Điều 93 Bộ luật hình sự năm 1999 và Điểm n, Khoản 1, Điều 123 Bộ luật hình sự 2015 đều quy định mức phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình; đây là quy định bằng nhau không có lợi cũng không bất lợi cho bị can, bị cáo. Do vậy nếu áp dụng Điểm n, Khoản 1, Điều 123 Bộ luật hình sự 2015 để truy tố, xét xử các bị cáo Ngô Phương Hoàng Lâm và Nguyễn Thanh Sơn là chưa thực đúng với quy định tại Điều 7 Bộ luật hình sự 2015 và Điều 2 Nghị quyết số 41 ngày 20/6/2017 của Quốc Hội.
Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tỉnh Tiền Giang thực hiện
